{"id":8370,"date":"2024-04-18T14:56:41","date_gmt":"2024-04-18T12:56:41","guid":{"rendered":"https:\/\/simrzeczjasna.pl\/?p=8370"},"modified":"2024-04-22T14:18:02","modified_gmt":"2024-04-22T12:18:02","slug":"zycie-zawodowe-niewidomego-wykladowcy-wyzwania-i-osiagniecia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/old.simrzeczjasna.pl\/en\/zycie-zawodowe-niewidomego-wykladowcy-wyzwania-i-osiagniecia\/","title":{"rendered":"\u017bycie zawodowe niewidomego wyk\u0142adowcy: wyzwania i osi\u0105gni\u0119cia"},"content":{"rendered":"\n

Ka\u017cdy zaw\u00f3d niesie ze sob\u0105 specyficzne wymagania, a co za tym idzie r\u00f3wnie\u017c wyzwania-zw\u0142aszcza dla osoby niewidomej.<\/h2><\/div>\n\n\n\n

<\/p><\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Tak jest te\u017c w przypadku zawodu nauczyciela akademickiego i pracownika naukowego dzia\u0142aj\u0105cego w dziedzinie informatyki, kt\u00f3rym jestem od blisko 25 lat. Jednak aby m\u00f3c wykonywa\u0107 t\u0119 prac\u0119 w sprzyjaj\u0105cych dla mnie warunkach, musia\u0142em wypracowa\u0107 sobie kilka r\u00f3\u017cnych technik i sposob\u00f3w radzenia sobie z problemami zwi\u0105zanymi z brakiem dost\u0119pno\u015bci lub po prostu z tym, \u017ce jestem osob\u0105 niewidom\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy od tego, jakie obowi\u0105zki i czynno\u015bci wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z wykonywaniem tego zawodu. Pracownik, kt\u00f3ry jest zatrudniony na uczelni na etacie dydaktyczno-naukowym, musi zajmowa\u0107 si\u0119 dwoma rodzajami czynno\u015bci. Pierwsza z nich to przygotowanie si\u0119 do zaj\u0119\u0107 ze studentami i prowadzenie tych zaj\u0119\u0107, a tak\u017ce rozliczanie student\u00f3w z osi\u0105gni\u0119tych wynik\u00f3w. Zaj\u0119cia takie, w przypadku kierunku informatyka maj\u0105 dwie podstawowe formy. S\u0105 to laboratoria prowadzone w pracowniach komputerowych, podczas kt\u00f3rych studenci rozwi\u0105zuj\u0105 zadania programistyczne oraz wyk\u0142ady. Do obu tych form zaj\u0119\u0107 jako wyk\u0142adowca musz\u0119 przygotowa\u0107 materia\u0142y. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce w dziedzinie informatyka nie powinno to stanowi\u0107 du\u017cego problemu dla osoby niewidomej, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych jest dost\u0119pna w internecie  lub mo\u017cna je znale\u017a\u0107 w podr\u0119cznikach, kt\u00f3re w formie elektronicznej (przewa\u017cnie jest to mniej lub bardziej dost\u0119pny pdf) mog\u0119 zakupi\u0107 lub dosta\u0107 z uniwersyteckiej biblioteki. Z tych \u017ar\u00f3de\u0142 przygotowuj\u0119 kilka rodzaj\u00f3w materia\u0142\u00f3w a mianowicie: prezentacje na wyk\u0142ady, instrukcje wykonania zada\u0144 na laboratoria, pakiety kodu w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach programowania, kt\u00f3re potem stanowi\u0105 przyk\u0142ady dla student\u00f3w. Z samym przygotowaniem tych materia\u0142\u00f3w zasadniczo nie ma problemu, bo robi\u0119 to korzystaj\u0105c z program\u00f3w takich jak Powerpoint, Word czy Excel ale tak\u017ce \u015brodowisk programistycznych takich jak Visual Studio czy InteliJ. Na szcz\u0119\u015bcie staj\u0105 si\u0119 one coraz bardziej dost\u0119pne. Innym \u015brodowiskiem, jakiego u\u017cywam do przygotowywania prezentacji jest system Latex, w kt\u00f3rym ze specjalnie utworzonego pliku tekstowego generuj\u0119 \u0142adnie wygl\u0105daj\u0105c\u0105 prezentacj\u0119 w formacie pdf. Tutaj problem z dost\u0119pno\u015bci\u0105 polega wy\u0142\u0105cznie na tym, \u017ce mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce przygotowuj\u0119 te materia\u0142y dla widz\u0105cych, a oni lubi\u0105 przyjmowa\u0107 wiedz\u0119 w postaci graficznej. Dlatego w prezentacjach staram si\u0119, o  ile to mo\u017cliwe, u\u017cywa\u0107 grafik. S\u0105 to grafiki pochodz\u0105ce z materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych, z kt\u00f3rych korzystam lub zrobione r\u0119cznie. W tym miejscu nie mog\u0119 si\u0119 oby\u0107 bez pomocy osoby widz\u0105cej lub sztucznej inteligencji. Gdy zatem chc\u0119 utworzy\u0107 schemat opisuj\u0105cy przyk\u0142adowo sie\u0107 komputerow\u0105, to opisuj\u0119 osobie widz\u0105cej jak on powinien wygl\u0105da\u0107, a ona rysuje mi go w jakim\u015b graficznym programie. Ostatnio te\u017c w podobny spos\u00f3b post\u0119puj\u0119 ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105, kt\u00f3ra na podstawie opisu generuje dla mnie potrzebn\u0105 grafik\u0119. Pojawia si\u0119 jednak kolejny problem a mianowicie taki, \u017ce prezentacja powinna wygl\u0105da\u0107 \u0142adnie jako ca\u0142o\u015b\u0107. Gdy przygotowuj\u0119 j\u0105 w j\u0119zyku LaTex, sam program m\u00f3wi mi czy przyk\u0142adowo grafika jest za du\u017ca aby zmie\u015bci\u0107 si\u0119 na slajdzie albo \u017ce tekst wystaje poza margines. W przypadku powerpointa ju\u017c takiej informacji nie mam. Tak czy inaczej, ostatnim krokiem jest mimo wszystko pokazanie prezentacji czy innego materia\u0142u przeznaczonego dla student\u00f3w osobie widz\u0105cej aby dokona\u0142a w nim ostatecznej korekty.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Dariusz Miku\u0142owski, zdj\u0119cie autora<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

No to mamy ju\u017c przygotowane materia\u0142y. Teraz pora na poprowadzenie zaj\u0119\u0107. Nie oczekuj\u0119, \u017ce w sali w kt\u00f3rej mam zaj\u0119cia komputer b\u0119dzie wyposa\u017cony w oprogramowanie m\u00f3wi\u0105ce. Raczej tego nie zak\u0142adam. Poza tym g\u0142upio by\u0142oby gdyby podczas wyk\u0142adu komputer m\u00f3wi\u0142 w tym samym czasie gdy ja m\u00f3wi\u0119. Dlatego stosuj\u0119 rozwi\u0105zanie kt\u00f3re dzia\u0142a, a jednocze\u015bnie integruje mnie nieco ze studentami. Mam mianowicie prezentacj\u0119 wgran\u0105 na pendrive, a osobno skr\u00f3towe notatki do prezentacji na moim brajlowskim notatniku. Czasem jest to notatnik wy\u0142\u0105cznie z brajlem ale komfort prezentowania wyk\u0142adu jest lepszy gdy notatnik jest r\u00f3wnie\u017c m\u00f3wi\u0105cy. Na pocz\u0105tku zaj\u0119\u0107 prosz\u0119 studenta aby uruchomi\u0142 komputer i projektor i uruchomi\u0142 moj\u0105 prezentacj\u0119. Mam doczynienia ze studentami informatyki wi\u0119c z tym nie maj\u0105 problemu. Potem otwieram swoje notatki w notatniku i w czasie wyk\u0142adu do nich si\u0119gam prze\u0142\u0105czaj\u0105c jednocze\u015bnie prezentacj\u0119 u\u017cywaj\u0105c klawiatury komputera zainstalowanego w sali. Co jaki\u015b czas zadaj\u0119 te\u017c studentom pytanie dotycz\u0105ce tre\u015bci wyk\u0142adu aby jednocze\u015bnie zorientowa\u0107 si\u0119, co widz\u0105 na slajdzie. W ten spos\u00f3b kontroluj\u0119 to, kt\u00f3ry slajd aktualnie jest widoczny. Pewnie nie jest to najlepsza metoda bo przygotowanie prezentacji oraz dodatkowo notatek zajmuje mi sporo czasu. Je\u015bli chodzi o prowadzenie laboratori\u00f3w to rzecz jest \u0142atwiejsza. Bior\u0119 na zaj\u0119cia swojego laptopa, a studenci pracuj\u0105 na komputerach w sali. Przygotowuj\u0119 dok\u0142adn\u0105 instrukcj\u0119 zada\u0144 kt\u00f3r\u0105 studenci mog\u0105 sobie czyta\u0107 i obja\u015bniam j\u0105. Tutaj ju\u017c pracuj\u0119 z mow\u0105 syntetyczn\u0105, ustawiam j\u0105 sobie cicho by nie przeszkadza\u0107 studentom. Wiem, \u017ce moi widz\u0105cy koledzy chodz\u0105 po sali i zagl\u0105daj\u0105 studentom w ekrany i podpowiadaj\u0105 rozwi\u0105zania itd. Ja tego nie robi\u0119 aby unikn\u0105\u0107 sytuacji w rodzaju potkni\u0119cie si\u0119 o zostawiony plecak. Dobrze, ju\u017c nauczyli\u015bmy student\u00f3w, teraz trzeba ich przeegzaminowa\u0107. No i w tym miejscu jest spory problem z dost\u0119pno\u015bci\u0105 bo moi koledzy zwykle daj\u0105 studentom egzaminy z pytaniami na kartkach. Ja zamiast tego zacz\u0105\u0142em u\u017cywa\u0107 elektronicznego systemu egzaminowania podobnego do Google forms, ale maj\u0105cego du\u017co wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci. Kontroluje on czas rozwi\u0105zywania testu, jak te\u017c to czy student opu\u015bci\u0142 okienko testu i szuka\u0142 rozwi\u0105zania w innej aplikacji. Mimo, \u017ce studenci rozwi\u0105zuj\u0105 test na komputerach i potem mog\u0119 go \u0142atwo sprawdzi\u0107, to jak zapewni\u0107, aby nie \u015bci\u0105gali i nie oszukiwali? Odwieczne pytanie ka\u017cdego nauczyciela prawda? Tu nie mam metody kt\u00f3r\u0105 m\u00f3g\u0142bym zastosowa\u0107 samodzielnie. Po prostu umawiam si\u0119 z grup\u0105 student\u00f3w w sali i prosz\u0119 jednego z koleg\u00f3w aby ze mn\u0105 tam by\u0142 i patrzy\u0142 czy studenci uczciwie rozwi\u0105zuj\u0105 egzamin. Jest to problem dost\u0119pno\u015bci kt\u00f3ry pewnie da\u0142oby si\u0119 rozwi\u0105za\u0107. Gdzie\u015b czyta\u0142em, \u017ce niekt\u00f3re uczelnie maj\u0105 specjalne centra egzaminacyjne z kamerami i pracownikiem technicznym, kt\u00f3ry zdalnie monitoruje student\u00f3w a w razie gdy kt\u00f3ry\u015b \u015bci\u0105ga po prostu wy\u0142\u0105cza jego test. Oczywi\u015bcie pozostaje forma egzaminu ustnego,ale w tym wypadku te\u017c nie mam pewno\u015bci czy student nie zagl\u0105da w telefon odpowiadaj\u0105c na moje pytanie.<\/p>\n\n\n\n

Drugi aspekt pracy na uczelni wi\u0105\u017ce si\u0119 z prowadzeniem bada\u0144 naukowych, publikowaniem i udzia\u0142em w konferencjach. W dziedzinie nauk komputerowych prowadzenie bada\u0144 polega g\u0142\u00f3wnie na obmy\u015blaniu koncepcji i algorytm\u00f3w, pisaniu program\u00f3w kt\u00f3re te algorytmy wykonuj\u0105, zbieraniu danych, ich opracowywaniu oraz pisaniu publikacji i udziale w konferencjach. Je\u015bli chodzi o dost\u0119pno\u015b\u0107, to dzi\u0119ki rozwijaj\u0105cym si\u0119 technologiom komputerowym i mobilnym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych czynno\u015bci jestem w stanie przeprowadzi\u0107 samodzielnie. Poza tym zazwyczaj badania prowadzi si\u0119 w zespo\u0142ach badawczych a wi\u0119c pracuj\u0119 zawsze z kilkoma widz\u0105cymi osobami. Mo\u017ce si\u0119 oczywi\u015bcie zdarzy\u0107, \u017ce jakie\u015b oprogramowanie do zbierania danych lub wykonywania oblicze\u0144 nie jest dost\u0119pne. Najwi\u0119kszy problem stanowi w tym wypadku samodzielny udzia\u0142 w konferencji – zw\u0142aszcza konferencji zagranicznej. O ile kwestie zwi\u0105zane z zorganizowaniem wyjazdu, kupieniem biletu zarezerwowaniem hotelu, mog\u0119 przeprowadzi\u0107, to nawigacja w samym centrum konferencyjnym jak te\u017c techniczne aspekty podczas wyg\u0142aszania swojej prezentacji albo sesji posterowej s\u0105 ju\u017c wyzwaniem. Je\u015bli konferencja jest du\u017ca to r\u00f3wnolegle prowadzone s\u0105 sesje w kilku salach. Trzeba znale\u017a\u0107 dorog\u0119 do wybranej sali, w kt\u00f3rej chc\u0119 s\u0142ucha\u0107 wyk\u0142adu lub sam mam prezentowa\u0107, poprosi\u0107 Chairmana aby pom\u00f3g\u0142 uruchomi\u0107 prezentacj\u0119 albo znale\u017a\u0107 miejsce gdzie mog\u0119 powiesi\u0107 sw\u00f3j poster. Wed\u0142ug mnie zrobienie tego samodzielnie przez osob\u0119 niewidom\u0105 jest mo\u017cliwe ale dosy\u0107 trudne, a przede wszystkim ma\u0142o przyjemne. Podczas konferencji s\u0105 organizowane zazwyczaj obiady lub bankiety. Dotarcie na miejsce i uczestnictwo w takim wydarzeniu zw\u0142aszcza za granic\u0105 te\u017c nie jest rzecz\u0105 prost\u0105. W ko\u0144cu udzia\u0142 w konferencji powinien by\u0107 te\u017c przyjemno\u015bci\u0105. Konferencje s\u0142u\u017c\u0105 te\u017c nawi\u0105zaniu kontakt\u00f3w, wi\u0119c trzeba mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odszukania w\u015br\u00f3d uczestnika konkretnych os\u00f3b np. takich kt\u00f3rych wyst\u0105pienie spodoba\u0142o mi si\u0119, podej\u015bcia do nich porozmawiania itd. Dlatego, kiedy mam wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w zagranicznej konferencji najcz\u0119\u015bciej staram si\u0119 zorganizowa\u0107 sobie przewodnika. Niestety w Polsce realia s\u0105 takie, \u017ce musz\u0119 za niego sam zap\u0142aci\u0107. Czasem przewodnikiem takim jest wsp\u00f3\u0142autor publikowanego na konferencji artyku\u0142u i w takim wypadku sprawa jest prosta bo uczelnia pokrywa koszty za dwie osoby.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c powiem, \u017ce chocia\u017c praca akademicka jest wymagaj\u0105ca i problemy zwi\u0105zane z dost\u0119pno\u015bci\u0105 w niej te\u017c wyst\u0119puj\u0105, to lubi\u0119 moj\u0105 prac\u0119, ma ona wiele dobrych stron, ale te\u017c niesie ze sob\u0105 wyzwania, kt\u00f3rych pokonanie daje mi sporo satysfakcji.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n